Jamita Minggu 19 Juli 2026 Minggu Papituhon Dung Trinitatis tarsurat di Ester 9 ayat 11 - 19. Tapabagas ma pangantusionta taringot tu turpuk ni Jamita on. Hombar tu Almanak ni Hurianta dibahen ma ojahan ni Jamita "Ari Parolopolopon ni Bangso ni Jahowa." Rap ma hita mangihuthon hatoranganna.
Pendahuluan
Didok apostel Paulus “saluhutna do manumpak tu na denggan di angka na marholong ni roha di Debata, angka na jinouna sian tahina hian.” (Rom.8:28). Tung so hadodoan do sangkap ni Debata di tonga diparngoluon on. Jotjot dang niantusan jala sipata maralo tu roha, hape idama songon nasinuringkon ni si Jeremia: Ai nunga tangkas huboto sangkap angka na husangkapi taringot tu hamu, ninna Jahowa, sangkap hasonangan do tahe ndada tu hamagoan, asa ahu mangalehon tu hamu ujung na hinalungunhonmuna (29:11). Dipardalan ni parngoluon ni bangso Israel, masa do sada tingki nanaeng direndephon (tindakan genosida: penghancuran yang disengaja dan sistematis terhadap sekelompok orang karena etnis, kebangsaan, agama, atau rasnya) sahalak parhuaso – si Haman; sude halak Jahudi diluat naginonggoman ni halak Persia. Nunga dilehon raja Serses; raja Persia i sahab dohot huaso tu si Haman laho patupahon i. Tung so adong be didok roha naboi mangambati namasa i. On nama ari parujung di Sejarah ni halak Jahudi. Alai hombar natarsurat di buku Poda mandok: Pasimpar do sangkapsangkap di bagasan roha ni baoa, alai sangkap ni Jahowa do na marsihohot. (19:21), jala dihatindangkon panurirang Jesaya: Ai songon timbo ni angka langit sian tano on, songon i do tumimbo angka dalanku sian dalanmuna i, jala angka pingkiranku sian pingkiranmuna i (55:9).
Pembahasan
Buku Ester ima sada buku na tarmasuk horong buku Sejarah di Padan Narobi. Di Pustaha ni halak Jahudi digoari do buku on Gulungan Ester (Megillat Ester). Goar ni buku on dienet sian goar ni parompuan na dibaritahon di buku on ima sahalak parompuan Jahudi margoar Hadasa, ima si Ester boru ni amangtua ni si Mordahai (2:7). Si Ester, parompuan Jahudi alani haulion dohot sian pangatur ni Debata; gabe soripada ni Raja Persia, raja Serses (Ahasyweros); anak ni raja Darius Parjolo na tarbarita i (Ezra 4:24; 5:5-7; 6:1-15; Daniel 6:1,25; Hagai 1:15; 2:10).
Dimulai do jamita on dohot pandohan : di ari na sasada i sahat do bilangan ni jolma angka na binunu di bagasan huta Susan tu adopan ni rajai. Sian ayat 11 sahat tu ayat 14 di bindu 9 on dihatai do bilangan ni jolma naung direndephon (dibunu) halak Jahudi. Di Huta Susan sandiri, ima huta godang (ibu kota, lingkungan istana) pola sahat tu bilangan 500 baoa. Secara khusus muse ditaringoti si 10 halak anak ni si Haman digantungkon tu hau. Sada ulaon pembantaian do n ma si Haman amasa on. Boasa masa on ?
Molo tajaha di bindu 3, dung dapot roha ni raja Serses si Haman jala dilehon huaso naso umpaton ni raja i nasa pinatikkon ni si Haman, mandabu tondung, ima pur (undi), manjujur ari laho parendephon sude halak Jahudi (3:6). Jadi dipantongoshon ma angka surat tu sandok luat na nirajaan ni Persia, mandokkon rotongkononhon, bunuon jala agoon saluhut halak Jahudi, sian na bajar ro di na tuatua, posoposo dohot parompuan di bagasan sadari, i ma di ari sampulu tolu bulan hurung, i ma bulan Adar, huhut do pupusan barangnasida i (3:13). Didok roha ni saluhut pangisi ni harajaan ni Serses, tarlumobi ma saluhut halak Jahudi dang be tarambati namasa i. Nunga pola masa angguk badar, parpuasaon, partangisan dohot andung, jala torop halak marpeahan di sirabun marulos tangka hinorhon ni i.
Alai ujungna dia do namasa ? Songon natarsurat di buku Poda i do: Biar mida Jahowa mangudut ariari, alai jempek do anggo angka taon ni parjahat. Arop ni roha ni halak partigor manjadi las ni roha, alai tarhirim do ianggo halak parjahat i di na niaropna.(10:27-28). Pardengganbasa do Jahowa mida angka na marhaposan tu ibana, mida tondi ni na mangalului ibana (Andung 3:25). Dihatindanghon par-Psalmen Ai ndang tagamon tongtong halupahononna na pogos i, ndang tagamon tongtong mago na hinirimhirim ni angka na dangol. (9:19). Di naung martangiang bangso i, mangalualuhon partinaononna, dinaso hapingkiran nasida be dapot haluaon, tung mangula do Debata di angka sangkap hatuaon naung sinangkapanNa i.
Bagasna i, antong, hamoraon, hapistaran dohot parbinotoan ni Debata! Na so hasigatan do angka uhumna jala na so habogasan do angka dalanna!(Roma 11:33). Si Ester, parompuan Jahudi, naung gabe soripada hasoloan niroha ni raja Serses dibahen Debata pabalikkon namasa i. Hombar tu patik ni raja naung tarsurat hian ima naeng rendephonon sude halak Jahudi, baliksa gabe ro ma patik ni raja Serses tusude luat na ni rajaanna diloas rajai halak Jahudi, manang di huta dia pe marpungupungu pangoluhon hosanasida, huhut mangarontongkon, mambunu dohot mangago nasa huaso ni bangso manang isi ni luat, angka na pasosaksosak nasida. Jadi do huhut laumonna angka dakdanak, parompuan dohot ugasannasida i (pat. Nahum 1:7-8).
Di ari nabinuhul na ni “pur” ni si Haman gabe ari parendephon halak Jahudi, laos disi do tangkas ari malua nasida jala diloas parendephon angka nanaeng mambahen na jat tu nasida, didok: “dibunui halak na mangkagigihon nasida pitupulu lima ribu halak;”(9:16). Dungi dipatik ma ari i sipestahononhon ganup taon ima ari sampulu opat dohot sampulu lima bulan Adar gabe ari rea “Purim” – ari parningotan di hasonangan di halak Jahudi, ari panggalangon dohot las niroha (9:20-26). Torus do mardalan ari rea Purim on sahat tu saonari (molo di taon 2025 dimulai di parmintop ni mataniari ari Kamis, 13 Maret, sahat tu mandapothon borngin ni ari pada hari Jumat, 14 Maret. Mubauba do anggo tanggalna ganup taon, alai jumotjot ma di antara akhir Februari dohot Maret).
Kesimpulan dan Refleksi
Na nia do lelengna halak Jahudi gabe ingkon maporus sian luat nasida. Marganti soring do angka pangarajai sian bangso naasing mangarajai nasida. Marulak-ulak do sibolis mambahen si “Haman” nanaeng paredephon halak Jahudi. Alai nang pe songoni, matua sai dipamanat jala diramoti Debata do bangso naniasianNa i marhite “tangan-Na”, atik pe sai jotjot diporso bangso-Na i alai sai tongtong do Ibana mangaramoti.
Marhite angka namasa naung niaturhon ni Debata, gabe boi dipabotohon si Ester tu raja Serses sangkap hajahaton ni si Haman, gabe diuhum ma si Haman. Namasa on mangondolhon hasatiaon ni Debata tu naung ni baga-bagahonNa jala mangalehon haluaon tu bangso-Na i dimasa hasusaan bolon, tarpatupa Debata do pabalikhon angka namasa. Hamonangan ni halak Jahudi maralohon angka musuna i huhut paingothon huaso dohot hagogoon ni Debata dohot panggomgomion ni Debata. Laos dipaingothon i do ringkot ni hasatiaon ni haporseaon tu pangaramotion ni Debata nang dimasa hagogotan. Hamonangan ni halak jahudi on gabe sada bukti pangaramotion dohot hasatiaon ni Debata di bangso-Na. Huhut sada napaingothon ma on tung so hadodoan do pambahen ni Debata, jala mamangke angka halak tu ulaon naso hapingkiran, songon si Ester laho patulushon sangkap-Na patupa hatigoran.
Didok di buku Poda: Ndada hasea hapistaran, manang roha hapantason manang tuptupan anggo maralohon Jahowa. Pinadiri pe hoda tu ari tongtangan, alai guru di Jahowa do anggo haantuon (21:30-31). Sangkap hajahaton na naeng sipatupaon ni si Haman, laos dipansuasaehon Huaso na so Hatudosan i do. Haluaon ni halak Jahudi ujui gabe gombaran ni hamonangan ni bangso ni Debata do i maralohon nasa hagogoon hagolapon songon nabinagabagahon di Pangungkapon 19: 11-16.
Marhite jamita on lam tangkas ma tahaporseai pandohan ni par-Psalmen: Martua ma manang ise, na mambahen Debata ni si Jakkob pangurupina, marpangkirimon ibana di Jahowa Debatana!(146:5) Martua ma baoa na mambahen Jahowa haposanna, jala na so olo marbalik paihuthon siginjang roha i, angka na paulaula gabus.(40:5). Jotjot do taida halak na burju hape humasusa do parngoluonna hape di humaliangna parngoluan ni angka siula hajahaton tung marhasongan do. Gabe sai sungkun-sungkun do diroha, boasa songoni. Marhite buku Ester dipapatar do tu hita; angka partigor namanahan di ujian ni haporseaon i jala sai dapotan nauli do di ujungna. Ido umbahen di podia hita Unang mangiburu roham mida halak pardosa, mangapian ma tagonan di biar mida Jahowa ariari (Poda 23:17). Didok par-Psalmen: Sai tu Jahowa ma pasahat parsorionmi, jadi Ibana ma pangoluhon ho, ndang tagamon loasonna partigor i humasusa ro di salelenglelengna. (55:23).
Tangkas do taida dibarita Nauli, matua sai diuji Debata do haporseaon i marhite ragam ni angka namasa. Polin do haporseaon i ? marpangunsandean tu ibana do naporsea i? Dang dijanjihon Debata tu hita ngolu namalua sian hasusaan dohot sitaonon, ai di tano naung hona toruan ni Debata do hita mangolu (1 Musa 3:17). Alai ninna Jahowa do: Ingkon Bohingku donganmu mardalan, asa hutogihon ho tu hasonangan.(2 Musa 33:14). Taadopi do godang hasusaan diportibion, ai haporsuhon do jambarta di portibion, alai pos ma rohamuna: Nunga talu hubahen portibi on. (Joh. 16:33). Molo satia do hita dihaporseaon tu Jesus Kristus: dame ni Debata na sumurung sian saluhut roha, i do mangaramoti ateate dohot pingkiranta (Plp. 4:6-7), jala pos ma rohanta, unang holsoan: nunga diparade naringkot i dihita (Mat.6:33-34).
Sada naumbalga halongangan napinatupa ni Debata, naung diparhatopot jolma i naso tuk gogona laho taruli di asiasi ni Debata ala ni dosa naso taralo I; dilehon do Jesus Kristus na gabe dalan haluaon di hita asa tarbahen pintor hita diadopan ni Debata jala gabe parjambar di hangoluan naso ra suda namarhasonangan, songon na hinatindaghon ni ap. Paulus: “Paluaonna ma nang na tinompa i sian pangadopan hamagoan, sahat tu haluaon hasangapon na di angka anak ni Debata.” (Rom.8:21). Amen.





Posting Komentar